علوم پایه و مهندسی

ردپای نئاندرتال های ایران: تاریخچه و سرنوشت آن‌ها (بخش اول)

زمانی بود که با شنیدن واژه‌ی «نئاندرتال‌» بلافاصله تصویری از انسان‌های بدوی غارنشین به ذهن‌ها خطور می‌کرد؛ اما خوشبختانه دهه‌ها تحقیقات جامع و نوآورانه توانسته خط بطلانی بر این پیش‌قضاوت‌‌ها بکشد و تصویر راستین‌تری از این خواهران و برادران باستانی پیش رویمان بگذارد. بخش زیادی از پیش‌قضاوت‌های ما شاید ناشی از اولین بازسازی اسکلت نئاندرتال […]

علوم پایه و مهندسی

هرآنچه باید درباره آتشفشان‌های ایران بدانید

احتمالا وقتی واژه‌ی «آتشفشان» را می‌شنوید، ناخودآگاه جریان‌های گدازه و ستون عظیم گاز و خاکستر و سنگ (آذرآواری) به ذهنتان خطور می‌کند. هزاران سال از آخرین فوران آتشفشانی در ایران می‌گذرد؛ اما ازآنجاکه فوران‌های آتشفشانی مانند دیگر پدیده‌های طبیعی ‌پیش‌بینی‌کردنی نیستند، ممکن است، دیر یا زود شاهد رویداد آتشفشانی بزرگی در ایران باشیم. بدیهی است […]

علوم پایه و مهندسی هدست و هدفون

تکنولوژی واقعیت افزوده در خدمت مبتلایان به کم‌بینایی پیش‌رونده

مقاله‌های مرتبط: التهاب رنگ‌دانه‌ای شبکیه یا رتینیت پیگمنتوزا (Retinitis pigmentosa یا RP) نام عمومی گروهی از بیماری‌های پیش‌رونده‌ی عمدتا وراثتی است که در اغلب موارد به نابینایی بیمار منتهی‌ می‌شوند. دژانره‌شدن و مرگ تدریجی سلول‌های نوری در این بیماری کاهش دید در شب یا نور کم را به‌دنبال دارد و در مراحل پیشرفته‌تر، به کاهش دید […]

علوم پایه و مهندسی

انسان‌ها زودتر از زمان مورد تصور دانشمندان به آمریکای شمالی رسیده‌اند

ابزارهای سنگی و دیگر آثار کشف‌شده از یک حفاری باستان‌شناسی در محوطه‌ی باستانی کوپرز فری در غرب آیداهو نشان می‌دهد که ۱۶ هزار سال پیش انسان‌هایی در این منطقه زندگی می‌کردند؛ یعنی بیش از هزار سال زودتر از چیزی که قبلا دانشمندان تصور می‌کردند. این نوع آثار ساخت دست بشر جزء شواهد مهم نشان‌دهنده‌ی حضور […]

علوم پایه و مهندسی

چگونه انسان مدت‌ها پیش از قرن بیستم، چهره زمین را دگرگون کرد؟

نمونه‌های بی‌شماری درزمینه‌ی اینکه چگونه جوامع بشری در حال تغییر سیاره‌ی زمین است، وجود دارد: ساخت جاده‌ها و خانه‌ها، پاک‌سازی جنگل‌ها برای کشاورزی، حفر تونل‌های قطار، تخریب لایه‌ی ازن، تسریع انقراض گونه‌ها، تغییر اقلیم و اسیدی‌کردن اقیانوس‌ها. تأثیرات انسانی در همه‌جا دیده می‌شود. جوامع انسانی به‌حدی زمین را تغییر داده‌اند که دیگر معکوس‌کردن بسیاری از […]

علوم پایه و مهندسی فناوری

نیوم، شهری جاه‌طلبانه بر پایه واقعیت‌های متناقض

ممکن است نام «نیوم» را هرگز نشنیده باشید؛ شهری از استان تبوک در شمال غربی عربستان سعودی که گویا قرار است تصویری واقعی از شهرهای علمی‌تخیلی باشد. آنچه که امروز در این نقطه از عربستان دیده می‌شود، بیابانی برهوت و مشرف‌به دریاست که تنها منابع در دسترس آن، نور خورشید و آب شور است. اما هنگامی […]

حافظه علوم پایه و مهندسی

طراحی دستگاهی که مانند مغز انسان خاطرات را فراموش می‌کند

مغز پیشرفته‌ترین ماشین محاسباتی است، بنابراین جای تعجبی ندارد که پژوهشگران مشتاق آزمایش و تقلید از آن هستند. در این راستا، پژوهشی جدید گامی جالب برداشته‌اند: دستگاهی که می‌تواند درست مانند مغز انسان خاطرات را فراموش کند. دستگاه مذکور، یک ممریستور (ترکیبی از حافظه و مقاومت) مرتبه‌ی دوم نامیده می‌شود. طرح هوشمندانه‌ی این دستگاه، از سیناپس‌های […]

علوم پایه و مهندسی

کشف جمجمه یکی از کمیاب‌ترین اجداد انسان اولیه

پژوهشگران جمجمه‌ای با قدمت ۳.۸ میلیون سال در اتیوپی کشف کردند که متعلق به اجداد انسان است و به میمون شباهت دارد. بررسی این نمونه‌ی کشف‌شده تمام باورهای دانشمندان درباره‌ی چگونگی تکامل انسان‌های اولیه از اجداد شبه‌میمون را دچار تردید کرده است. این کشف که شرح آن در نشریه‌ی Nature منتشر شده، باور امروزی دانشمندان مبنی‌بر تکامل […]

علوم پایه و مهندسی فناوری

RFID؛ از دوران جنگ سرد تا آینده اینترنت اشیاء

چهارم اوت ۱۹۴۵، گروه از پیشاهنگان جوان از اتحادیه‌‌ی جماهیر شوروی نمادی از دوستی میان دو ابرقدرت آن زمان را تقدیم سرکنسولگری ایالات متحده کردند. هدیه‌‌ی آنان نشان تشریفاتی بزرگی از ایالات متحده‌‌ی آمریکا بود که دراختیار آورل هریمن، سفیر آمریکا، قرار گرفت. این هدیه‌‌ی نفیس بعدها با نام The Thing شناخته شد. دفتر هریمن […]

علوم پایه و مهندسی

۱۰ اکتشاف عجیب و مرموز دنیای باستان‌شناسی

نیازی به گفتن نیست که برای علاقه‌مندان به دنیای باستان و باستان‌شناسی، خصوصیت واقعا مجذوب‌کننده‌ای در این علم وجود دارد. هنگام خواندن اخبار و گزارش‌های باستان‌شناسی همواره درست مانند این می‌ماند که درحال تماشای شرلوک هولمز در حین حل یک معمای جنایی هستیم. همیشه سرنخ‌هایی در توضیحات و کشفیات باستان‌شناسان و کاوشگران وجود دارند، گاهی […]