علوم پایه و مهندسی

ارگانوئیدهای مغزی؛ از پیوند به ربات عنکبوتی تا کشت خودکار در فضا

چند هفته قبل بود که در یکی از آزمایشگاهای دانشگاه کالیفرنیا واقع در سن‌دیگو، تعداد زیادی نمونه با نام «ارگانوئید مغزی» کشت شد که هم‌‌اکنون درقالب هزاران گوی کوچک از سلول‌‌های مغز رهسپار سفری به مدار زمین هستند. آلیسون موتری، زیست‌‌شناس ارشد آزمایشگاه به‌‌همراه همکارانش در این محل با دستکاری سلول‌‌های پوست انسان، آن‌‌ها را […]

پزشکی و سلامت علوم پایه و مهندسی

روان‌شناسی تکامل عشق؛ انقلاب هورمون‌ها زیر ذره‌بین علم

احتمالا شما هم تا به‌امروز تصور می‌کردید کار مغز برنامه‌ریزی و تفکر منطقی است و کاری با عشق و احساسات ندارد. دانشمندان توانسته‌اند عشق را در زیر ذره‌بین آزمایشگاه قرار دهند و تمام اتفاقات ریز و درشتی را که در بدن یک فرد عاشق رخ می‌دهد، مطالعه کنند. البته همه‌ی ما عشق را در قلب‌مان […]

علوم پایه و مهندسی

دانشمندان کشف ماده معدنی جدیدی را در طبیعت تایید کردند

ماده‌ی معدنی جدیدی در کناره‌ها‌ی یک جاده در یکی از شهر‌ها‌ی طلا‌خیز و دور‌افتاده‌ی استرالیا کشف شد. شهر ودربرن (Wedderburn) در قدیم یکی از شهر‌ها‌ی مورد تجمع معدن‌جویان بود و هنوز همین شرایط را دارد. اما هیچ‌کس تا‌به‌حال قطعه سنگی شبیه به این را ندیده بود. شهاب سنگ ودربرن در سال ۱۹۵۱ در شمال شرق […]

پزشکی و سلامت علوم پایه و مهندسی

ساخت پای پروتزی که همانند پای طبیعی لمس را احساس می‌کند

ساوو پانیک که بخش پایین پای خود را از دست داده بود، یک پای پروتزی دریافت کرد که به او در بازیابی حرکت کمک کرد. اما این پاهای مصنوعی ناقص هستند و او دچار درد فانتوم شدیدی بود (درد خیالی در عضوی که بیمار آن را از دست داده است). اکنون، دانشمندان اروپایی می‌گویند که […]

علوم پایه و مهندسی

چرا هواپیماهای هیبریدی آینده صنعت هوانوردی جهان خواهند بود؟

از دهه‌‌ی ۵۰ میلادی تاکنون، صنعت هوافضا شاهد پیشرفت‌‌های چشمگیری در مبحث توان و بازدهی پیشرانه‌‌ها بوده است. با این حال، پژوهش‌‌های تازه این نظریه را مطرح می‌‌کنند که فناوری موتورها احتمالا در آستانه‌‌ی رسیدن به محدودیت‌‌های ترمودینامیکی خود است. بدین معنی که ما از لحاظ نظری، به سقف انرژی قابل‌‌استحصال از سوخت‌‌های هیدروکربنی بسیار […]

علوم پایه و مهندسی

ردپای نئاندرتال‌های ایران: تاریخچه و سرنوشت آن‌ها (بخش دوم و پایانی)

با اینکه تاکنون در هیچکدام از محوطه‌های باستانی ایران، استخوان‌بندی کامل یک انسان نئاندرتال پیدا نشده، اما شواهد متعددی از حضور این عموزاده‌های باستانی ما یافت شده که گواهی بر حضور طولانی مدت آن‌ها در فلات ایران است. در واقع به گفته پژوهشگران، سوابق دوره‌ی پارینه‌سنگی ایران پتانسیل بالایی برای اکتشافات متعدد دارد. کشف اخیر […]

علوم پایه و مهندسی

تعیین توالی DNA باستانی، ریشه مردم جنوب آسیا را مشخص کرد

مدت‌ها قبل از اینکه تغییرات اقلیمی موجب شود که مردمان باستانی جنوب آسیا شهرهای پررونق خود را رها کنند، گروهی از شکارچی-گردآوری‌کنندگان (hunter-gatherer) در دره‌ی رودخانه‌ی ایندوس به‌عنوان کشاورز مستقر شدند و یکی از اولین جوامع شهری بزرگ جهان را ایجاد کردند. تمدن هاراپان که حدود ۲۶۰۰ تا ۱۹۰۰ سال پیش از میلاد به اوج خود […]

علوم پایه و مهندسی

کشف فسیل نخستین ردپاهای موجودات باستانی در چین

طبق شواهد فسیلی جدید، حیوانات آبزی کرم‌مانندی که می‌توانستند روی گِل بخزند، حداقل ۵۵۰ میلیون سال پیش ظاهر شدند. این کشف به یافتن پاسخ این پرسش دیرینه کمک می‌کند که «چه زمانی نخستین جانور بندبند متحرک روی سیاره ظاهر شد؟» در این زمینه، گروهی از دانشمندان ویرجینیا تک و آکادمی علوم چین توانستند گونه‌ی باستانی […]

علوم پایه و مهندسی

ردپای نئاندرتال های ایران: تاریخچه و سرنوشت آن‌ها (بخش اول)

زمانی بود که با شنیدن واژه‌ی «نئاندرتال‌» بلافاصله تصویری از انسان‌های بدوی غارنشین به ذهن‌ها خطور می‌کرد؛ اما خوشبختانه دهه‌ها تحقیقات جامع و نوآورانه توانسته خط بطلانی بر این پیش‌قضاوت‌‌ها بکشد و تصویر راستین‌تری از این خواهران و برادران باستانی پیش رویمان بگذارد. بخش زیادی از پیش‌قضاوت‌های ما شاید ناشی از اولین بازسازی اسکلت نئاندرتال […]

علوم پایه و مهندسی

هرآنچه باید درباره آتشفشان‌های ایران بدانید

احتمالا وقتی واژه‌ی «آتشفشان» را می‌شنوید، ناخودآگاه جریان‌های گدازه و ستون عظیم گاز و خاکستر و سنگ (آذرآواری) به ذهنتان خطور می‌کند. هزاران سال از آخرین فوران آتشفشانی در ایران می‌گذرد؛ اما ازآنجاکه فوران‌های آتشفشانی مانند دیگر پدیده‌های طبیعی ‌پیش‌بینی‌کردنی نیستند، ممکن است، دیر یا زود شاهد رویداد آتشفشانی بزرگی در ایران باشیم. بدیهی است […]